بسیاری از ما با بیمارانی روبرو شده ایم که دچار خونریزی یا شکستکی هستند. شاید تصورتان این بوده که بند آوردن خونریزی مهمترین اقدام باشد و یا بهتر است اول برای بیمار آتل بگیریم. اما برای برخورد با بیماران حادثه دیده باید مراحلی(گامهایی) بصورت متوالی و منظم  انجام گیرد تا بیشترین فایده و کمترین آسیب برای بیمار حاصل آید. قبل از هر اقدامی اطمینان از برقراری امنیت خودتان و بیمار ضروری است.

اولین گام بررسی راه هوایی است. انسداد راه هوایی بمعنای مرگ فوری است. بررسی راه هوایی جهت رد انسداد میباشد. زبان در اثر شلی ناشی از کاهش سطح هوشیاری به ته حلق میرود و باعث انسداد میشود. دندان شکسته نیز یکی از موارد انسداد است. شکستگی حنجره هم یکی از علل  انسداد راه هوایی است که بعلت تشخیص دیرهنگام  بسیار خطرناک است.

برای رفع انسداد  باید از مانورهایی خاص استفاده کرد. در بکارگیری نادرست این مانورها نه تنها راه هوایی باز نمیشود بلکه انسداد را  تشدید میکند.

درصورت دیدن جسم خارجی(دندان) باید مبادرت به خروج آن  نمود. وارد کردن انگشت بدون دیدن جسم خارجی میتواند آنرا بسمت پایین فرستاده و انسداد را بدتر کند.

در بررسی راه هوایی علاوه بر انسداد باید به آسیب گردن نیز دقت داشت. امتداد گردن باید  در وضعیت طبیعی برقرار گردد بدین منظور از گردنبندهای طبی خاص استفاده میشود.

اگر وسیله ای در اختیار نیست کافیست که امتداد طبیعی ستون فقرات بکمک دو دست برقرار شود. در این روش دو دست فرد کمک رساننده  در دو طرف سر و گردن قرار گرفته و از حرکت گردن  ممانعت میکند.

اگر گردن آسیب دیده  دچار حرکت گردد ممکن است تنفس  یکباره قطع شود. پس دقت کافی به گردن بسیار مهم و حیاتی است.

گام دوم، بررسی تنفس بیمار است. باز بودن راه هوایی شرط لازم برای تنفس است اما کافی نیست. برای تنفس مناسب نیاز به عضلات تنفسی و قفسه سینه با توانایی لازم برای دم و بازدم است.

زمانی که مسیر هوایی باز است اما تنفس بیمار کافی نیست باید با روشی مانند تنفس دهان به دهان به بیمار کمک نمود.

اگر بیمار براحتی صحبت میکند  نشان از اینست که هم راه هوایی و هم تنفس مناسبی دارد. بنابراین در این بیماران نیازی به بررسی بیشتر نیست و میتوان به مرحله(گام) سوم رفت.

 گام سوم، کنترل خونریزی است. برای کنترل خونریزی مهمترین اصل فشردن محل خونریزی  به مدت 10 دقیقه است. بستن پارچه یا هر وسیله ای در بالای محل خونریزی میتواند خونریزیهای شدید را که به درمان موضعی پاسخ نمیدهد کنترل نماید. این روش بدلیل  قطع خونرسانی، حداکثرتا 30 دقیقه قابل استفاده است.

گام چهارم، مراقبت از ستون فقرات است. این گام عمدتأ در حین انتقال بیمار اهمیت پیدا میکند. آسیبهای ستون فقرات بدلیل پنهان بودن نشانه ها دیرتر تشخیص داده میشود درحالیکه عوارضشان  شدیدتر است. حمایت از ستون فقرات با برقراری امتداد ستون فقرات و ممانعت از خم شدگی  میباشد.اگر تخته ای  بلند در دسترس باشد میتوان بیمار را با حفظ گردن در امتداد بدن، به روی آن گرداند و انتقال داد.

اگر بیمار دارای اختلال در حس یا حرکت در اندامها، افت هوشیاری و یا شکستگیهای شدید است باید بنا را بر احتمال آسیب ستون فقرات و گردن گذاشت تا خلافش ثابت شود.

این 4 گام باید در هر بیمار حادثه دیده بصورت متوالی و منظم اجرا گردد.