آسپیرین و مسمومیت ناشی از آن

٨خرداد روزنامه فرهنگ آشتی

آسپیرین از داروهای مصرفی سرپائی و درون بیمارستانی بوده که با  تجمع پلاکتها در خون تداخل ایجاد کرده و از بروز لخته جلوگیری میکند. از طرفی بر واکنشهای التهابی اثر داشته و از پیشرفت التهاب و بروز تب جلوگیری میکند. بدلیل همین اثرات آنرا برای کنترل تب و دردهای خفیف تا متوسط  همچون بسیاری از دردهای مفصلی ناشی از روماتیسم مفصلی  استفاده میکنند.از طرفی  بدلیل خصیصه ممانعت از بروز لخته، در پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی یکی از موثرترین داروها  میباشد.

منع استفاده: در بیماران حساس به آسپیرین همچون مبتلایان به آسم که دارای پولیپ بینی نیز میباشند، بدلیل خطر بروز علائم شدید ناشی از حساسیت باید از داروهای جایگزین استفاده کرد. در بیماریهای خونریزی دهنده همچون هموفیلی، کمبود پلاکت خطر بروز خونریزی شدید وجود دارد. در کودکان و نوجوانان مبتلا به عفونتهای ویروسی استفاده از آُسپیرین با خطر بروز اختلال در مغز بنام سندرم ری همراه است.

اگر بیمار دارای سابقه ای از زخمهای گوارشی ویا مبتلا به بیماریهای کبدی شدید مانند هپاتیت است باید با احتیاط از این دارو استفاده کند. زنان باردار مخصوصأ در 3 ماهه سوم بارداری و زنان شیرده  نیز در استفاده از دارو باید احتیاط کنند.

قبل از جراحی  بهتر است برای مدت 1 هفته بیمار آسپیرین خود را قطع کرده باشد.

عوارض: تهوع، احساس سوزش یا آشوب در سر دل از عوارض شایع است اما در صورت بروز عوارض زیر باید به پزشک مراجعه کرد:

-         استفراغ خونی و یا دفع مدفوع برنگ سیاه که بوی بسیار بدی داشته و به کاسه توالت چسبندگی دارد.

-         کهیر، تپش قلب، احساس خفگی ،که  نشان از بروز  واکنشهای حساسیتی بوده و باید از ادامه مصرف امتناع کرده و فورأ به اورژانس مراجعه کرد.

درصورتیکه بیمار مبادرت به مصرف 200-300 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بکند در معرض مسمومیت قرار دارد. مسمومیت خود را با تهوع، استفراغ، وزوزگوش و اختلال در شنوایی، تنفسهای تند، تب و از دست رفتن آب بدن  نشان میدهد. با اینکه آُسپیرین باعث ممانعت از بروز لخته میگردد، با اینحال در مسمومیت با آسپیرین احتمال بروز خونریزی جدی نادر است.

هر بیماری که مشکوک به مصرف میزانی بیش از حد از دارو است را باید سریعأ به بیمارستان رساند. دقت شود که تمامی داروهای مصرفی بیمار اعم از داروهائی که توسط پزشک تجویز شده و یا بیمار خودسرانه مصرف میکرده را با خود به اورژانس انتقال دهید.

تداخلات داروئی

-          در صورت مصرف همزمان داروهائی همچون وارفارین ، اسید والپروئیک خطر بروز خونریزی وجود دارد.

-         ایبوبروفن(بروفن) میتواند اثرات محافظتی آسپیرین برروی قلب را که با میزان دوز کم آسپیرین ایجاد میگردد، خنثی نماید.

-         آسپیرین فعالیت داروهای خوراکی ضد دیابت همچون گلی بنگلامید را افزایش میدهد و میتواند باعث افت بیش از حد مورد نظر در قند خون گردد.

-         مصرف همزمان با ایبوبروفن، پیروکسیکام، پیروکسیکام، میتواند آسیبها و عوارض گوارشی را افزایش دهد.

نکات لازم جهت بیماران

-         برای کاهش تحریک دستگاه گوارش میتوان دارو را با غذا، پس از غذا، و یا بهمراه داروهای ضد اسید معده ( رانیتیدین، شربت معده) خورد؛ البته  در شکل روده ای(Enteric coated) دارو نبایدهمزمان با داروهای ضد اسید معده استفاده کرده و یا  اقدام به جویدن و یا له کردن دارو کرد.

-         قبل از خوردن دارو در صورت وجود بوی سرکه، دارو خراب شده و نباید مصرف گردد.