روشهای صحیح مصرف دارو
14 اردیبهشت روزنامه جام جم
برای حصول حداکثر اثرات دارو باید دارو را بروش صحیح مصرف نمود.استفاده غیر اصولی از دارو میتواند نتایج لازم را ایجاد نکرده و حتی باعث بروز عوارض ناخواسته ای گردد.
- سوسپانسیون فرآورده ای مایع مانند شربتها بوده که حاوی ذرات رسوب کننده میباشد. پس از مدتی که دارو را در محلی بیحرکت قرار دهید بخشی از آن رسوب میکند. در زمان مصرف باید دارو را تکان بدهید تا ذرات رسوب کرده در سراسر آن بصورت یکنواخت پراکنده شود. اگر بدون تکان دادن دارو آنرا مصرف کنیم باعث میشود تا غلظت کمتری از دارو در ابتدای درمان به بیمار برسد و در دفعات بعدی بدلیل باقی ماندن بخش عمده ای از دارو بیمار دچار علائم ناشی از مصرف بیش از حد گردد.
- قرصها و کپسولها گاهی در دهان، گلو و یا مری می چسبند. برای ممانعت از این حالت میتوان اندکی آب جهت خیس نمودن مسیر بلع قرص خورد. گذاشتن قرص در انتهای زبان به راحتی بلع کمک میکند. میزان کافی آب برای حرکت این ترکیبات داروئی در مسیر مری و انتقال دارو به معده ضروری است. برای بلع دارو نباید اقدام به له کردن قرص یا کپسول کرد. گاهی پوشش کپسولی و یا پوشش قرص جهت انتقال سالم قرص بدرون روده ها میباشد تا دارو از اثر اسید معده حفظ گردد، با خرد کردن دارو این اثر حفاظتی و خودبخود اثر دارو از بین میرود. تعدادی از داروها میتوانند باعث تحریک مری گردند. این داروها را باید با میزان مناسبی از آب نوشید و تا 1-2 ساعت نباید در حالت خوابیده قرار گرفت. نمونه آن کپسول داکسی سیکلین و قرص کلسیم است.
- قرصهای زیرزبانی برای جذب درون دهان ساخته شده اند. اندکی سوزش یا تلخی در حین گذاشتن دارو ایجاد میگردد. اگر با گذاشتن این داروها هیچ حس سوزش یا تلخی بیمار نداشته باشد دال بر خرابی دارو بوده و باید تعویض گردد.
- قرصهای مکیدنی گلو حاوی موادی هستند که در دهان آزاد میشوند تا برروی علائم ناشی از آسیب در گلو و دهان بکاهند. اینها را باید در دهان گذاشت و اجازه داد که در دهان جذب شده و از بین بروند. این قرصها را نباید بلعید. برای مدتی بعد از مصرف دارو چیزی ننوشید.
- از تماس ظرف محتوی پماد و قطره های استریل با بدن ممانعت کنید. در صورت برخورد از شستن با آب خودداری کنید.
- برای چکاندن قطره چشمی بنشینید و یا دراز بکشید و سر را به عقب داده و پلک پائینی خود را به پائین کشیده تا فضائی باز گردد، سپس قطرات لازم را بدرون این فضا چکانیده و چشم خود را ببندید. سعی کنید که پلک نزنید. برای 1-2 دقیقه گوشه چشم ، نزدیک بینی را بفشارید تا قطره در محوطه چشم باقی بماند. اگر در حین استفاده از این ترکیبات متوجه تغییر رنگ و یا ایجاد ذراتی شدید که در ابتدای استفاده وجود نداشته، دارو را مصرف نکنید.
- برای قطره های گوشی باید کانال گوش را که مارپیچ است به مسیر مستقیم تبدیل کنیم تا دارو به تمام گوش برسد. برای اینکار در کودکان لاله گوش را به پائین و عقب و در بالغین به بالا و عقب بکشید. پس از چکاندن برای چند ثانیه سر را کج نگه دارید که قطره ها بیرون نریزد. پس از چکاندن قطرات لازم است برای مدتی دارو در گوش بماند، که در اینصورت طبق دستور پزشک ممکن است لازم به استفاده از تکه ای پارچه کتان باشد. اگر قطره سرد و یا گرمتر از بدن باشد میتواند ایجاد تحریک و حتی سرگیجه نماید. برای ممانعت از این شرایط میتوان قطره چکان را درون دستها چند دقیقه ای نگه داشت تا هم دمای بدن گردد.
- قطره بینی را میتوان به دو روش استفاده نمود. در روش اول سر را بسمت عقب داده و قطرات لازم را بدرون سوراخ بینی میچکانید. سر را برای 5-10 دقیقه در حالت خمیده به عقب نگه میدارید. این مدت به آرامی نفس بکشید. تنفس شدید میتواند دارو را بسمت حلق کشانده و هم اثر دارو را کم کند و هم باعث بروز سرفه گردد. در روش دوم در حالت سجده قرار گرفته و تا حد امکان سر را بسمت جلو خم میکنید. سپس قطرات لازم را چکانده و برای دقایقی در این حالت میمانید. این روش بهتر تحمل میشود اما برای انجام نیاز به نشستن برروی زمین است.
- برای اسپری گلو که برای بیماریهای تنفسی استفاده میشود از 2 روش استفاده میشود. در روش اول میتوان از مخزنهای مخصوصی برای اسپری کردن دارو در آن و سپس تنفس در درون مخزن استفاده میگردد. در این روش ابتدا مخزن را که دارای 2 سر دهانی و سر مخصوص اسپری است را درون دهان قرار میدهیم. سپس اسپری را در بخش دیگر قرار داده و اقدام به اسپری میکنیم. در حین اسپری کردن، بیمار از طریق دهان نفس میکشد. دقت کنید که قبل از اقدام به اسپری باید آنرا چند مرتبه تکان داد. برای جذب مناسب دارو باید هر بار که اسپری انجام میشود تا دفعه بعد 1 دقیقه فاصله باشد تا میزان کمتری از دارو به سطح مخزن بچسبد. در روش دوم میتوان اسپری را در چند میلیمتری دهان قرار داده و در حین دم(کشیدن نفس بداخل) اقدام به انجام اسپری کرد. در این روش بعد از هر اسپری لازم است بیمار برای حداقل 5 ثانیه نفس خود را نگه دارد تا میزان بیشتری از دارو جذب گردد.
- برای گذاشتن شیاف برروی پهلوی چپ خوابیده و پای راست خود را خم کرده و شیاف را به آرامی بداخل مقعد فرو کنید. اگر شیاف براحتی فرو نمیرود میتوانید از پارافین یا وازلین برای لغزنده کردن آن استفاده کنید. اگر شیاف در هوای گرم مانده، شل شده و براحتی وارد نمیشود آنرا در لیوان آب سرد و یا یخچال قرار دهید وسپس استفاده کنید. تعدادی از شیافها همچون شیافهای مقعدی باید برای نگهداری حتمأ در شرایطی همچون یخچال نگهداری شوند. در هر صورت برای اطمینان از شرایط مطلوب نگهداری دارو از داروساز و یا بروشور دارو اطلاعات لازم را بدست آورید.
- گاهی داروها در شکل چسبهای پوستی جهت جذب مداوم بکار میروند. برای جذب بهتر آنها را برروی محلهائی که مو ندارد و یا موی آنرا تراشیده اند می چسبانند؛ ضمنأ چسب را در مکانی که زخم است نچسبانید و در تعویض، محل اتصال را تغییر دهید تا حساسیت موضعی کمتری بروز کند. در صورت بروز قرمزی و خارش حتمأ به پزشک مراجعه کنید. بهتر است برروی محلهائی که پوست حرکت کمتری دارد مثل قفسه سینه و یا بازو چسبانده شود. با این چسبها میتوان استحمام کرد.