گلی بنکلامید(Glibenclamide) یا گلی بورید
(متن تخصصی)
کلیات: این دارو به شکل قرص 5 میلی گرمی در ایران تولید می شود و با تحریک ترشح انسولین از لوزالمعده و افزایش پاسخ دهی سلولهای بدن به انسولین باعث کاهش قند خون می شود. بخوبی از دستگاه گوارش جذب گردیده و در ظرف 4 ساعت ماکزیمم جذب آن حاصل می شود. این دارو بصورت وسیعی به پروتئینهای درون خون متصل میشود. پس از متابولیزه شدن متابولیتهای فعال از خود بجا نمی گذارد. متابولیتهای آن در ادرار و مدفوع بصورت یکسان دفع میگردند. نیمه عمر آن 10 ساعت است و مدت اثر 24 ساعته دارد.
کاربرد: این دارو در کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که به رژیم غذایی پاسخ نمی دهد استفاده می شود.
منع مصرف: این دارو در موارد زیر قدغن است:
- زنان باردار
- افرادی حساس به سولفونیل اوره ها، سولفونامیدها(مانند دیورتیکهای تیازیدی)
- بروز عوارض ناشی از دیابت همچون کتواسیدوز(با یا بدون کوما)
- در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 به تنهایی
- اختلال شدید در عملکرد کلیه، کبد، تیروئید
- عفونت کنترل نشده، سوختگی جدی یا تروما
در موارد زیر با دقت استفاده گردد:
- بیماری جدی کبدی یا قلبی-عروقی
- بیماران مسن بدلیل افزایش خطر حساسیت پذیری؛ در این بیماران با دوز پائین تری دارو شروع میگردد.
- اختلال عملکرد کلیوی شدید میتواند با خطر بروز هیپوگلیسمی همراه باشد.
- در صورت بروز عفونت، استرس یا تغییر در رژیم غذایی ممکن است نیاز به تغییر در دوز دارو باشد.
- بدی تغذیه
- تب بالا
- تهوع یا استفراغ طولانی
- در دوران بارداری و شیردهی ارجحیت با انسولین است.
تداخلات دارویی:
- بدلیل واکنش متقابل ناشی از مصرف الکل با این دارو و بروز واکنش دی سولفیرام نباید همزمان مصرف گردند.
- اثربخشی دارو در مصرف همزمان با داروهای ذیل کاهش می یابد:
ادرارآورها، استروئیدها، ضدبارداریهای خوراکی، فنی توئین، ایزونیازید، اسید نیکوتینیک، محرکهای سیستم سمپاتیک مانند شیشه یا کوکائین
- مصرف تعدادی از داروها و مواد باعث افت قند خون می شود:
الکل، هورمونهای مردانه، کلرامفنیکل، ضد التهابی های استروئیدی، MAOIs، سالیسیلاتها، سولفونامیدها، وارفارین
- مصرف همزمان وارفارین با این دارو باعث میشود که در ابتدا اثرات هر دو افزایش و سپس کاهش یابد.
- مصرف همزمان با بتابلوکرها باعث میشود که نتوان دوز لازم را تعییین کرد. از طرفی در مصرف همزمان با انواع غیراختصاصی ممکن است هیپوگلیسمی طولانی رخ بدهد.
- مصرف گلوکوزامین با این دارو میتواند کنترل قند را مختل کند.
عوارض: عوارض شایع شامل حساسیت پذیری به نور و افت قند خون(هیپوگلیسمی) است. اما عارضه ای که تهدید کننده حیات است آنمی آپلاستیک می باشد.
مسمومیت: در افرادی که مصرف مرتب دارو دارند و لیکن مصرف داروهایی بصورت همزمان دارند و یا در افرادی که اقدام به مصرف خودسرانه دارو با این دارو کرده اند باید به مسمومیت شک کرده و بیمار را به اورژانس رساند. اگر احتمال اختلال در قند خون وجود دارد و قند(گلوکز) در دسترس است و بیمار تحمل خوراکی دارد باید برایش قند خوراکی شروع کرد. در مواردی که بیمار دیابتی با چک قند خون متوجه افت قند شده ایم میتوانیم از آمپول گلوکاگن برای افزایش قند خون استفاده کنیم. علائم زیر دال بر مسمومیت بوده و لازم است که سریعأ تشخیص داده شده و اقدامات درمانی برای آن شروع گردد:
سوزن سوزنی شدن زبان و لبها، گرسنگی، تهوع، لتارژی، خمیازه کشیدن، کنفیوژن، بیقراری، عصبی شدن، تاکیکاردی، تعریق، لرزش(ترمور)، تشنج، استوپور، کوما
نکات مهم در مصرف کنندگان:
- دارو را باید زمانی مصرف کرد که بتوان غذا خورد وگرنه افت قند خون بروز میکند.
- مصرف دارو بمعنای عدم نیاز به ورزش یا رژیم غذایی نیست و لازم است در حین مصرف دارو رژیم غذایی و دستورات ورزشی و فعالیتی را بدقت ادامه داد.
- بیماران باید دستگاه کنترل قند خون را در دسترس داشته و در صورت بروز علائمی همچون خستگی، گرسنگی بیش از حد، تعریق شدید، بی حسی در اندامها سریعأ قند خون را چک کرده و در صورتیکه قند خون کمتر از 60(میلیگرم در دسی لیتر) باشد مواد قندی مصرف کرده و خود را به اورژانس برسانند.
- اغلب بیماران با علائم افت قند آشنا هستند و خود براحتی متوجه افت قند خون شده و سریعأ اقدام به مصرف قند میکنند.
- بیماران نباید سر خود اقدام به مصرف دارویی دیگر بکنند. تداخل دارویی میتواند باعث بروز افت یا افزایش قند خون گردد که هر دو آسیب رسان است.