متفورمین(metformin)

ویژه روزنامه فرهنگ آشتی شنبه 30 مرداد

کاربرد: دارویی کمکی در کنار ورزش و رژیم غذایی بمنظور کاهش قند خون در بیماران با دیابت نوع 2 است. عمومأ دارو در بیماران مبتلا به دیابت با سنین بالای 10 سال استفاده می شود. متفورمین را همراه با دیگر داروهای کاهنده قند مانند انسولین تزریقی در سنین بیش از 17 سال استفاده می کنند.

در دوران بارداری از داروهای امن بحساب می آید ولی با اینحال توصیه به استفاده از انسولین بجای متفورمین در دوران بارداری می شود. اثر آن در دوران شیردهی مشخص نیست.

در افراد مسن بدلیل بروز اختلال کلیوی که با افزایش سن بروز می کند، باید با دقت تجویز گردد و به حداکثر دوز قابل استفاده رسانده نشود. در بیماران با نارسایی کبدی نباید استفاده شود.

عملکرد: کاهش قندخون بواسطه کاهش در تولید قند در کبدی انجام می شود. مکانیسمهای دیگر مطرح شده شامل کاهش در جذب قند و افزایش پاسخ به انسولین است.

تقریبأ 50-60 درصد دارو وارد بدن می شود. غذا جذب را تغییر داده و حداکثر سطح جذبی را با تاخیر همراه می کند. دارو از طریق کلیه  و بدون تغییر در ادرار ترشح می شود.

منع مصرف: در بیماریهای کلیوی یا اختلال عملکرد کلیه،  بیماران مبتلا به سکته قلبی یا شوک و یا نارسایی قلبی نیازمند درمان دارویی نباید از دارو استفاده شود.

عوارض جانبی:عوارض رایج شامل نفخ شکم، اسهال، تهوع، استفراغ، احساس طعم فلزی در دهان است. این دارو معمولأ ایجاد افت شدید در قند خون نمی دهد ولیکن درصورتیکه بیمار برروی درمان همزمان با دیگر داروهای کاهنده قند خون مانند گلی بنکلامید باشد می تواند مشکل ساز شود.

واکنشهای دارویی: داروهای قلبی، فورسماید، سایمتیدین می توانند با این دارو تداخل داشته باشند. بنابراین حتمأ پزشک خود را از مصرف این دارو مطلع کنید.

مسمومیت: در بیمارانی که بدلیل تداخل دارویی و یا مصرف زیاد دارو دچار مسمومیت می شوند ناخوشی، درد عضلانی،بی خوابی، مشکلات تنفسی و ناراحتی های گوارشی دیده می شود.

دستورات  و نکات مهم در بیماران:

بمنظور کاهش عوارض گوارشی ناشی از دارو بهتر است دارو را با غذا مصرف شود.

دارو جایگزین رژیم و ورزش نشده و باید اقدامات کمکی همچون رژیم و فعالیت بدنی را ادامه داد.

بیماران باید مرتب قند خون روزانه خود را بسنجند.

برای اطمینان از کنترل قند در یک دوره طولانی میتوان از آزمایش HbA1c استفاده کرد.

از مصرف زیاد الکل که میتواند عوارض مرگباری داشته باشد باید حذر کرد.

احساس مزه فلزی در دهان با شروع مصرف بروز کرده و با گذشت زمان از بین می رود؛ درصورتیکه که پایدار بماند با پزشک خود مشورت نمایید.

علائم گوارشی در ابتدای درمان طبیعی است اما همین علائم اگر یکباره بروز نماید می تواند از احتمال بروز عوارض حکایت کند.

با بروز علائمی زیر به پزشک مراجعه نمایید:

احساس خستگی، ضعف، دردهای عضلانی غیر قابل توجیه، تنفس تند یا تنگی نفسی که علتی برای آن نمی توان یافت،ناراحتی معده غیرمعمول،احساس سرما، احساس سبکی سر، ضربان قلب آهسته یا نامنظم.

زنان بمحض اطلاع از بارداری یا در دوران شیردهی با متخصص زنان یا غدد برای روش درمانی در طی این دوران مشورت کنند.

از مصرف خودسرانه داروهای دیگر یا داروهای گیاهی باید خودداری نمود.