تشنج و صرع چیست؟
یکم اردیبهشت روزنامه جام جم
کمتر کسی پیدا میشود که با بیمار تشنجی برخورد نکرده باشد هرچند اغلب افراد هر بیماری را که میلرزد و هوشیاریش کاهش یافته تشنجی تصور میکنند. تشنج انواع مختلفی دارد که بنابر نوع آن ممکن است بیمار در حین بروز حمله هوشیار نیز باشد و تمام اتفاقات را بیاد بیاورد.
تشنج نوعی اختلال در سیستم عصبی بیمار است که از فعال شدن کانونی در مغز و فرستادن امواجی غیر طبیعی منشاء میگیرید. این امواج غیر طبیعی بسته به وسعت انتشار میتوانند علامت ساز گردند. گاهی میتوان علتی برای ایجاد کانونی فعال در مغز یافت(مسمومیت با داروها یا افت شدید قند خون) که در اینصورت با درمان علت زمینه ای درمان میگردد.
اگر تشنج تکرار گردد و علتی برای آن پیدا نشود به آن صرع میگویند. اگر علت تکرار حمله مشخص باشد دیگر بعنوان بیماری صرع نیست و در واقع علامتی از یک اختلال قابل شناسائی میگردد. بنابراین به بیماری مبتلا به صرع میگویند که علتی برای بروز حملات مکرر تشنجش نتوان یافت.
کانون مولد تشنج ممکن است یک یا هر دو نیمکره مغز را گرفتار کند. اگر گرفتاری هر دو نیمکره رخ بدهد بیمار هوشیاریش را از دست میدهد؛ درحالیکه در افرادی که یک نیمکره مغزی گرفتار میشود ممکن است هوشیاری از دسب برود و یا کاملأ برقرار باشد.
تشنج با علائم متنوعی همراه است. بسته به نوع آن این علائم متفاوت هستند. شایعترین نوع تشنج که بنام منتشر نیز گفته میشود خود را با سفت شدن ناگهانی کل بدن، سپس بیمار دچار حرکات پرشی شده و پس از مدتی شل افتاده و بخواب میرود. بیمار پس از اتمام حمله و بهوش آمدن هیچ چیزی را بیاد نمی آورد. گاز گرفتن زبان، نگاه بسمت بالا در چشمها، خروج کف از دهان، بی اختیاری ادرار و یا مدفوع از یافته های همراه میباشد.
در بعضی از انواع تشنج بیمار برای لحظه ای هوشیاریش را از دست میدهد بدون اینکه سقوط کرده و یا حرکات غیر طبیعی داشته باشد.
تشنج به همین دو شکل محدود نمیگردد. بسیاری از بیماریها و اختلالات از تشنج تقلید میکنند که گاهی افتراق اینها نیازمند انجام نوار مغزی است.
بیمارانی که دچار سنکوپ(غش) میگردند؛ مانند افرادی که زیاد روی پامیایستند یا افرادی که با دیدن خون دچار حالت سنکوپ میشوند، اگر مجددأ به حالت ایستاده برگردانده شوند ممکن است علائمی مشابه با افراد تشنجی داشته باشند.
علت بروز تشنج در افرادی که تحت درمان با داروهای ضد تشنج هستند متفاوت میباشد. مصرف همزمان داروهای دیگر و ایجاد تداخل مابین داروها، فراموش کردن مصرف دارو از علل مهم است. گاهی با وجود مصرف مرتب و عدم تداخلات داروئی باز تشنج بدلیل فعال شدن خودبخود کانون تشنج در مغز، بروز میکند.
گاهی عواملی دیگر در بروز تشنج نقش دارند از جمله آنها میتوان به بارداری، بی خوابی اشاره کرد. در دوران بارداری لازم است میزان و نوع داروی مصرفی بر اساس شرایط بیمار تعیین گردد. ادامه درمان در دوران بارداری بر اساس میزان مصرفی در زمان غیربارداری میتواند عاملی برای بروز تشنج باشد.