یکی از علل مراجعه بیماران به اورژانس ، ضربه به سر میباشد. غالبأ بیماران با ترس از خونریزی مغزی به اورژانس منتقل میگردند. ضربه به سر در جامعه شهرنشینی فعلی بروز بالایی دارد. حوادث جاده ای، نزاع و سقوط از جمله علل شایع میباشند.
عموم مردم تجربه ضربه به سر را داشته اند. عده ای بعنوان بیمار و مابقی بعنوان همراه کارشان به بیمارستان کشیده و تجربیاتی از آن زمان دارند. باورهای صحیح و غلط در ذهن ما جا گرفته است. عده ای معتقد هستند که اگر خون از بینی مصدوم بیاید، فرد ضربه مغزی شده است! و همین افراد وقتیکه میبینند خونی از بینی مصدوم نیامده خدا را شاکر شده و حتی توصیه به استراحت در منزل میکنند! عده ای باور دارند که انجام عکسبرداری ساده کافیست و در مقابل عده ای هستند که به اصرار تقاضای انجام سی تی اسکن دارند!
اطلاعات ناقص و غیرعلمی ناشی از تجربیات گذشته میتواند دردسرزا شود، اما دانستن بعضی از نکات کلیدی میتواند راه گشای ما در برخورد با این مصدومین باشد.
بمانند همه بیماران حادثه دیده باید به ترتیب مراحل بررسی راه هوایی، تنفس، خونریزی و مراقبت از ستون فقرات بطورمتوالی و منظم بررسی گردد. دراین بیماران اغلب بدلیل افت هوشیاری معاینه و بررسی ستون فقرات و بالاخص گردن قابل اطمینان نیست. لذا در افراد با افت هوشیاری اصل را بر آسیب ستون فقرات بگذارید تا خلافش ثابت شود.
اما در پس ضربه به سر چه اتفاقی می افتد؟
میدانیم که جمجمه فضایی استخوانی است که محتوی مغز، عروق خونرساننده و مایعی است که حفرات درون مغز را پر میکند. اگر یکی از این اجزاء شروع به افزایش نماید، مانند تورم بافت مغز بدنبال ضربه و یا خونریزی از عروق، در اینصورت فشار بر دیگر اجزا بالا میرود و اختلال ناشی از فشار غیر طبیعی بروز میکند. اما هر ضربه به سر معادل آسیب به عناصر داخل جمجمه نیست. برای شک به آسیب باید بدنبال علائم و نشانه ها یی همچون افت هوشیاری، سردرد، استفراغ، فراموشی، خونریزی از بینی، کبودی دور چشمها و یا در پشت گوشها بود
کاهش هوشیاری متغیر است و هرچه شدیدتر باشد دال بر عاقبت بدتر برای مصدوم نیست هرچند وقتی هوشیاری بیمار پایین تر باشد اقدام شدیدتر و مراقبت بیشتری برای بیمار اتخاذ میشود.
سردرد در این بیماران عمدتأ در تمام سر پخش میباشد و یا با گذر زمان بدتر میشود.
استفراغ این بیماران جهنده بوده و بیمار فاقد توانایی کنترل بر آن میباشد.
فراموشی نسبت به حوادث قبل یا بعد از بروز حاثه میباشد. فراموشی صرفأ در لحظه بروز حادثه معمولأ امری طبیعی است. این بیماران معمولأ از اینکه قبل از بروز حادثه مشغول چه کاری بودند و یا پس از بروز حادثه چه کسانی به آنها کمک کردند و یا چگونه به اورژانس منتقل شدند چیزی بیاد نمی آورند.
خونریزی از بینی، کبودی دور چشمها و یا در پشت گوشها از علائم شکستگی قاعده جمجمه است.
زمانیکه هر کدام از علائم فوق دیده شود بیمار باید به اورژانس منتقل شود؛ البته نبود این علائم دال بر عدم نیاز به بررسی نیست. تعدادی از بیماران بنا بر شرایط جسمی(مسمومیت همزمان) و داروهایی که در حال مصرف (داروهای ضد انعقاد خون مانند وارفارین) هستند با اینکه هیچ علامتی ندارند باز کاندید بررسی تشخیصی هستند.
در بین اقدامات تشخیصی هیچکدام به اندازه سی تی اسکن از مغز برای بیمار مفید نیست.