اعتیاد به تریاک یکی از شایع ترین اشکال اعتیاد در منطقه خاوریانه و بالاخص در ایران است. [1،2]

تعدادی از گزارشها حکایت از مخلوط کردن سرب با تریاک جهت افزودن بر وزن آن و سود  بیشتر می باشد. [3]

تعدادی از گزارشها حکایت از مسمویت با سرب در افراد وابسته تریاک هستیم. [5،4]

تعدادی از افراد وابسته به تریاک با خستگی/ ضعف/ درد / کم خونی و از دست دادن تمرکز و غیره به اورژانس ها مراجعه می کند. ما این مطالعه را جهت بررسی تفاوت مابین افرادی که در معرض تریاک هستند و سطح سرب خون درآنها در کنار علایم و نشانه‌ها درد شکم و کم خونی در قباس با افراد در سالم جامعه ساکنین شهر تهران انجام دادیم.

روش و مواد

در یک مطالعه Cross sectional که نمونه برداری پیاپی (Consecutive) از افرادی که حداقل دو سال از زمان نمونه گیری را در تهران گذرانده باشند، انجام شد. تمام تست‌ها از افرادی که به بیمارستانهای دولتی در شهر تهران ( بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص)، فیروز آبادی، شهید فیروزگر، لقمان، شهدای هفت تیر) ، مراکز انجام دهنده تست اعتیاد جهت ازدواج گرفته شد. از افراد تحت نمونه برداری راجع به سابقه کم خونی، درد شکم برای حداقل 3 هفته نیز سوال شد.

گروه کنترل شامل افراد تهرانی که فاقد تاریخچه ای از مصرف تریاک بهمراه تست  بودند.

هر دو گروه وابسته به تریاک و گروه کنترل نباید در گروه افراد با خطر بالا از نظر مسمومیت با سرب باشند.

افراد با خطر بالا شامل افراد که از ترکیبات آمفتامین (کریستال، قرصهای اکس تازی)، هروئین استفاده می کنند یا مشاغلی همچون مکانیک خودروها، باتری سازها، افراد شاغل در کارخانه های پلاستیک پلی وینیل، کارگر ساختمانی در معرض ماسه پاس ، رنگ پاش، سازنده های شیشه های کریستال، رادیاتور ساز،  و غیره می باشد.

گروه مطالعه باید معیارهای طبقه بندی بین المللی بیماریهای (ICD) را داشته باشد. سپس افراد وابسته به تریاک را به 2 گروه مصرف کننده تدخینی و خوراکی تقسیم کردیم سپس نمونه خونی توسط افرادی  که هیچگونه اطلاعی نسبت به روش آنالیز نداشتند، گرفته شد.

نمونه ها توسط روش Photo absorbometery در آزمایشگاه نور در تهران مورد آنالیز قرار گرفتند.

نمونه دومی هم جهت بررسی شمارش روی ابعاد گلبول های قرمز و مطالعه کم خونی توسط Auto analyzer  گرفته شد.

نتایج

تعداد کل نمونه ها 134 نفر بود که 48 نفر آنها افراد سالم با متوسط سن 06/34 سال (04/9±) 40 نفر افراد وابسته به تریاک خوراکی بودند.

متوسط سن 37/51 سال (32/15±) و 46 نفر مبتلا به سندرم وابستگی به تریاک تدخینی با متوسط 3/45 سال (33/16±) بودند.

تفاوت بین متوسط سن مابین افراد با سندرم وابستگی به افراد سالم توسط تست ANOVA معنا دار بود. (P value < 0.001) اما تفاوتی مابین افراد  مبتلا به سندرم در فرم خوراکی با استنشاقی  دیده نشد.(P value = 0.225)

تفاوت مابین سطح سرب مشخص در گروه مصرف کنندگان خوراکی سرب (11.75 ± 6.05) بیش از 2 گروه یعنی فرم تدخینی(7.06 ± 3.60) و افراد سالم می باشد.( P value < 0.001)

اما تفاوت ارزشمندی مابین گروه وابسته به تریاک تدخینی و افراد سالم وجود نداشت.(PV=0.253) آنالیز شاخصهای فوق تفاوت معنا داری مابین افراد سالم و افراد وابسته به تریاک در معیارهای خونی تعداد گلبولهای قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت دیده میشد. (PV <0.001) اما تفاوت در میزان MCV دیده نشد.(P value 0.627)

درد شکم در افراد سالم دیده نشد اما 4 نفر در کل افراد مبتلا به سندرم وابستگی به تریاک دارای درد شکم بودند.

خلاصه

استفاده از تریاک خوراکی می تواند منجر به افزایش سطح سرب خون بدلیل آلودگی تریاک باشد. اینکه آیا ارتباطی بین نشانگرهای خونی تولید گلبول قرمز و سرب و یا اثر تریاک باشد نیازمند بررسی در گروههای کنترل و مطالعه بدون تفاوت معنادار سنی است.