فرض کنید به دلیل شدت بارش باران، قسمتی از سطح خیابان و پیاده‌رو را آب فرا گرفته و شما هم مجبور به عبور از آن قسمت هستید. در حال گذر از آب هستید که ناگهان پایتان لغزیده و پیچ می‌خورد. در حالی که قوزک پایتان بشدت درد گرفته و ادامه راه را برایتان مشکل کرده خود را بسختی به منزل می‌رسانید. تورم و درد امانتان را بریده است. برای التیام درد اقدام به گرم کردن عضو آسیب‌دیده می‌کنید، اما درد و التهاب بیشتر و خونریزی زیرپوستی مشاهده می‌شود. در این زمان چه باید کرد؟

اشتباه شایع جهت التیام آسیب‌های استخوانی، مفصلی و عضلانی استفاده زودهنگام از گرماست. اگر بلافاصله پس از آسیب از گرما استفاده شود جریان خون به ناحیه آسیب‌دیده افزایش یافته و التهاب و درد تشدید می‌شود. باید بدانید، از گرما حداقل 24 ساعت و در صورت شدت آسیب 48 تا 72 ساعت پس از آسیب‌دیدگی استفاده می‌شود.

چه باید کرد؟

به عضو استراحت دهید: به محض ایجاد دررفتگی، پیچ‌خوردگی یا رگ به رگ شدن به عضو استراحت دهید. منظور از استراحت یعنی ناحیه آسیب‌دیده را در مدت زمان مشخصی بی‌حرکت نگه دارید. حرکت زودهنگام عضو آسیب‌دیده باعث آسیب بیشتر، تاخیر در ترمیم، افزایش درد و خونریزی مخفی می‌شود. برای بی‌حرکت کردن عضو دررفته باید از آتل استفاده کنید.

از کیسه یخ استفاده کنید: هر چه زودتراز سرما استفاده شود برای مصدوم بهتر است. طی یک تا 2 روز اول هر 2 تا 3 ساعت به مدت 20 دقیقه از کمپرس آب‌سرد یا کیسه یخ استفاده کنید. سرما رگ‌هایی را که به سمت عضو می‌رود منقبض کرده، درد و اسپاسم (گرفتگی) را کم و به کاهش تورم کمک می‌کند. در 2 کیسه تودرتوی پلاستیکی مقداری یخ خرد شده بریزید و آن را روی ناحیه قرار دهید. دقت داشته باشید که کیسه یخ بیش از 20 دقیقه روی موضع نماند، چراکه امکان سرمازدگی یا آسیب عصبی عضو وجود دارد.

باند کشی ببندید: با باند کشی ناحیه آسیب‌دیده بویژه قوزک پا، زانو، ران و آرنج را برای مدت 18 تا 24 ساعت بسته و تحت فشار قرار دهید. اعمال فشار می‌تواند جلوی خروج مایع سلولی را گرفته و از اتساع پوست و خونریزی داخلی بکاهد.

از چند سانتی‌متر زیر ناحیه آسیب‌دیده با فشار نسبتا زیادی به سمت بالای عضو، باند را ببندید. بتدریج که به ناحیه بالای آسیب می‌رسید باند را شل‌تر بپیچید. باند را به صورت اریب بسته و سعی کنید هر دور باند دوسوم دور قبلی را بپوشاند. برای ایجاد یک فشار مناسب، باند کشی را تا یک سوم طولش بکشید و سپس ببندید. بگذارید انگشتان پا یا دست مصدوم بیرون بماند. تغییر رنگ پوست انگشتان، درد، بی‌حسی، سوزن شدن یا عدم برگشت خون به زیر ناخن‌ها نشان‌دهنده سفت بستن باند است. بلافاصله باند را باز و مجددا با فشار کمتری ببندید. برای نگهداری کیسه یخ روی ناحیه آسیب‌دیده می‌توانید آن را زیر باند کشی قرار دهید.

عضو را همزمان با اعمال فشار و گذاشتن یخ بالا نگه دارید: تا یک روز پس از حادثه عضو را 20 سانتی‌متر (یک وجب) بالاتر از سطح قلب قرار دهید تا جاذبه زمین از ورود خون پر فشار به ناحیه آسیب‌دیده ممانعت و از درد، تورم و خونریزی زیر پوستی بکاهد.

توجه: تورم و درد ناشی از آسیب‌های استخوانی، مفصلی و عضلانی ظرف 2 روز به طور محسوسی التیام می یابد و صدمات ناحیه مفصل ظرف 10 روز ترمیم و به حالت طبیعی نزدیک می‌شود. اگر آسیب‌دیدگی بهبود نیافت به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید.

برگرفته از روزنامه جام جم, مورخه 19 آبان 1390