فرض کنید در یک عصر دل‌انگیز زمستانی خانواده را برای تهیه پوشاک گرم به یک مرکز خرید برده‌اید. در حال انتخاب لباسی هستید که متوجه درگیری فیزیکی میان فروشنده با یکی از مشتری‌ها می‌شوید. به اصرار همسرتان جلو می‌روید تا دعوا را خاتمه دهید، اما ناگهان مشتی محکم به چشم راست شما وارد می‌شود. چشم شما بشدت درد گرفته و احساس می‌کنید بینایی شما کاهش یافته است. در این زمان چه می‌کنید؟

ضربه چشم

به دلیل آن که چشم در داخل حفره‌ای استخوانی قرار گرفته، اکثر ضربه‌هایی که به آن وارد می‌شود جزئی است، اما گاهی هم ممکن است این عضو دچار آسیب‌های شدید و منجر به از دست‌رفتن بینایی شود. درد شدید چشم، اسپاسم پلک‌ها، تورم، مشاهده خون در چشم، کبودی و کاهش بینایی از جمله عوارضی هستند که به محض مشاهده آن باید به دنبال مراقبت‌های پزشکی بود.

اقدامات اولیه :

برای کاهش درد و التهاب ناشی از ضربه، خنک کردن ناحیه مطمئن‌ترین اقدام است. سرما، عروق خونی بافت چشم را منقبض، جریان خون را کاهش، التهاب ناشی از بافت‌ها را کم و در نتیجه درد را التیام می‌بخشد. مصدوم را در وضعیت نشسته قرار دهید. تکه‌های یخ را درون یک کیسه ریخته و در آن را محکم ببندید. کیسه را میان یک پارچه نازک قرار داده و روی قسمت آسیب‌دیده نگه‌دارید. از تماس مستقیم یا طولانی‌مدت یخ با چشم اجتناب کنید. اگر متوجه کاهش بینایی و تغییر‌رنگ چشم شدید فوری مصدوم را به بیمارستان برسانید.

آسیب نافذ چشم

به دلیل آن که چشم دارای بافتی حساس و ظریف است، در اثر برخورد میخ، قیچی، مداد، چاقو و دیگر وسایل نوک‌تیز بلافاصله سوراخ شده و با ایجاد زخم باز موجب خروج خون یا مایع زلال از چشم می‌شود. وخامت این آسیب زمانی است که فرد، خود اقدام به خروج جسم نافذ از چشم کند. همان‌طور که بارها گفته‌شده خروج جسم نافذ به وسیله افراد غیرمتخصص، عوارض جراحت را چند برابر کرده و منجر به پاره شدن بیشتر نسوج، خونریزی و در نهایت نابینایی می‌شود.

اقدامات اولیه :

 

مصدوم را در وضعیت نیمه‌نشسته قرار داده و سعی کنید زانوهای خود را زیر سر او قرار دهید و تا حد امکان سر را بی‌حرکت کنید. از دست‌زدن به چشم، لنز یا جسم نافذ داخل چشم خودداری کنید. اگر طول شیء فرورفته در چشم کوتاه بود یک تکه پارچه تمیز را به صورت حلقه‌ای (دونات‌شکل) دور جسم قرار داده و با بانداژ در جای خود ثابت کنید. از فشار روی کره چشم یا جسم فرورفته خودداری کنید. برای اشیای بلندتر نیز می‌توانید یک مقوای نازک را به صورت مخروط درآورید یا آن که یک لیوان کاغذی را که کمی بلندتر از طول شیء است، روی جسم نافذ برگردانید و به وسیله بانداژ آن را به سر ثابت کنید. هنگام بانداژ سعی کنید روی چشم سالم مصدوم را هم ببندید. حرکت چشم سالم موجب حرکت همزمان چشم آسیب‌دیده شده و آسیب را وخیم‌تر می‌کند. به خاطر داشته باشید وقتی هر دو چشم مصدوم را می‌بندید ممکن است او در اثر نداشتن بینایی مضطرب شود. بنابراین دلیل این اقدام را برایش توضیح دهید و او را آرام کنید.

برگرفته شده از روزنامه جام جم مورخه 15 دیماه 1390