فرض کنید روی صندلی جلوی یک تاکسی نشسته‌اید. تاکسی وارد بزرگراه می‌شود و راننده برسرعت خودرو می‌افزاید. ناگهان خودرویی متخلف با سرعت و به صورت اریب از جلوی تاکسی به داخل یک خروجی می‌رود. فاصله دو خودرو به قدری نزدیک است که تاکسی مجبور به ترمز می‌شود. به دلیل آن که کمربند ایمنی نبسته‌اید صورت شما بشدت به قسمت جلوی ماشین برخورد کرده و فک شما دردناک و تکلم برایتان مشکل می‌شود. آیا می‌دانید چه اتفاقی برایتان افتاده است؟ در این زمان چه می‌کنید؟

شکستگی‌های استخوان صورت اغلب در تصادفات شدید رخ می‌دهد و معمولا چهره افراد را بدشکل می‌کند. در این نوع شکستگی‌ها، امکان تغییر شکل بینی، پیشانی، کاسه چشم، آرواره‌ها و گونه وجود دارد. شایع‌ترین این آسیب‌ها شکستگی یا دررفتگی استخوان آرواره تحتانی است. در واقع استخوان‌های چهره 14 قطعه است که 13 قطعه آن به جمجمه چسبیده و بی‌حرکت است و یک قطعه یعنی آرواره پایینی متحرک و به ضربه حساس‌تر است. شکل استخوان فک به گونه‌ای است که بر اثر وارد شدن ضربه به یک طرف ممکن است سمت مقابل دچار شکستگی شود. البته ضربه مستقیم به نوک چانه می‌تواند عاملی برای شکستگی فک در هر دو طرف باشد.

علائم و نشانه‌ها

تورم، بدشکلی صورت، کبودی زیر پوستی (خونمردگی)، خونریزی از بینی و دهان، اختلال در تکلم، ناتوانی در جویدن و بلع، عدم حرکت فک، اختلال در تنفس، درد و تهوع هنگام حرکت فک، لقی یا شکستگی دندان، التهاب و کبودی داخل و خارج دهان و آبریزش از دهان ازجمله علائم شایع این شکستگی است. بد نیست بدانید انسداد راه تنفسی بر اثر خونریزی، عدم تخلیه بزاق و تورم بافت‌های مجاری تنفسی خطر اصلی این نوع شکستگی است.

اقدامات اولیه

1 ـ در مصدوم دچار شکستگی صورت به شکستگی جمجمه، گردن و ضربه مغزی مشکوک شوید. بنابراین از تکان دادن مصدوم بپرهیزید.

2 ـ مصدوم را در وضعیت نشسته بی‌حرکت کنید. در صورت آسیب آرواره تحتانی از او بخواهید تا سرش را رو به جلو نگه دارد. این وضعیت به تخلیه خون و بزاق کمک کرده و از انسداد مجاری تنفسی جلوگیری می‌کند. اگر مصدوم بی‌هوش بود اولین اقدام پاک کردن و باز کردن راه تنفسی اوست. دو انگشت نشانه و میانی خود را با یک گاز استریل یا کیسه نایلون بپوشانید. سپس محتویات دهان مصدوم را از بالا به پایین و سپس خارج دهان برانید. به دندان‌های مصنوعی بیمار توجه کنید. چنانچه دندان‌های مصنوعی فاقد شکستگی هستند آنها را خارج نکنید.

3 ـ برای کاهش درد و تورم ناشی از ضربه از کمپرس سرد استفاده کنید.

4 ـ یک تکه پارچه تمیز یا پوششی نرم به مصدوم بدهید تا آن را با دست خود محکم روی فک قرارداده و آرواره‌ها را با آن ثابت نگه دارد. فک مصدومی را که دچار استفراغ یا مشکل تنفسی است بانداژ نکنید. بانداژ موجب عدم تخلیه استفراغ و ورود محتویات جامد به مجاری تنفسی و نایژه‌ها شده و خطر اختلال تنفسی را افزایش می‌دهد.

5 ـ اگر همراه با آسیب‌دیدگی فک زخمی در دهان ایجاد شده روی زخم را یک گاز تمیز گذاشته و با انگشت به مدت 10 دقیقه فشار دهید.

6 ـ هر چه سریع‌تر مصدوم را به بیمارستان برسانید.

فاخره بهبهانی، روزنامه جام جم 22 دیماه 90