فرض کنید پزشک برای بیماری‌تان مقداری دارو تجویز کرده است، در حالی که از درد، گیج و سردرگم هستید داروها را در گوشه‌ای از اتاق رها می‌کنید. پس از مدتی ناگهان صدای ناله کودکتان توجه شما را جلب می‌کند. به سمت او می‌روید. در کنار او داروهایتان را می‌بینید و متوجه می‌شوید کودک مقداری از داروها را خورده است. در این زمان چه می‌کنید؟

 

مسمومیت‌ها انواع مختلفی دارند. مسمومیت‌های گوارشی، تنفسی، تماسی و تزریقی. بیش از 80 درصد مسمومیت‌ها از نوع گوارشی بوده و سم از طریق دهان وارد بدن می‌شود.

علائم و نشانه‌های مسمومیت

در مسمومیت‌های خوراکی شایع‌ترین علائم، درد شدید شکم، استفراغ، اسهال، افزایش بزاق دهان، تنفس غیرمنظم، تعریق بیش از حد، تشنج و در نهایت بیهوشی است.

چه باید کرد؟

1 ـ خیلی فوری با یک مرکز کنترل مسمومیت یا پزشک مستقر در مرکز اورژانس 115 تماس بگیرید. بیش از 75 درصد مسمومیت‌ها را می‌توان با گرفتن دستورهای تلفنی از پزشک مربوطه درمان کرد.

2 ـ مصدوم را به پهلوی چپ بخوابانید. در این وضعیت انتهای معده که وارد روده کوچک می‌شود سربالا قرار گرفته و سرعت ورود سم به روده کوچک را که مرکز اصلی جذب سم به جریان خون است کاهش می‌دهد. در ضمن این وضعیت نمی‌گذارد استفراغ مصدوم وارد راه هوایی او شود.

3 ـ در صورت دستور پزشک اورژانس سم را رقیق کنید. معمولا در موارد مسمومیت با مواد سوزاننده اسیدی یا قلیایی چون انواع شوینده‌ها و سفیدکننده‌ها با نوشانیدن شیر یا آب سرد به مقدار زیاد سم را در معده مصدوم رقیق می‌کنند. در مورد برخی داروها نیز استفاده از مایعات مجاز نیست.

4 ـ در صورت دستور پزشک اورژانس، مصدوم را وادار به استفراغ کنید. در مواردی که مسمومیت با مواد سوزاننده اسیدی یا قلیایی است نباید مصدوم را وادار به استفراغ کرد. این مواد در زمان برگشت از معده به دهان، به دلیل سوزاننده بودن می‌توانند تمام مسیر برگشت را مجدد بسوزانند، اما در مواردی که مسمومیت با برخی داروها یا مواد غذایی فاسد باشد باید مصدوم را وادار به استفراغ کرد. معمولا این کار باید در 30 دقیقه اول پس از مصرف سم انجام شود. بسیاری از سموم خود باعث استفراغ می‌شوند در غیر این صورت باید از شربت ایپکا استفاده نمایید. این شربت دارویی مطمئن، موثر و کم‌خطر است و میزان مصرف آن بسته به سن مصدوم متفاوت است. این شربت در 97 درصد موارد در عرض 20 دقیقه اثرکرده و موجب القای استفراغ می‌گردد. البته طعم و ظاهر ناخوشایند این شربت خود تا حدود زیادی منجر به ایجاد حالت تهوع و استفراغ می‌شود. وجود شربت ایپکا در جعبه کمک‌های اولیه خانه ضروری است. معمولا زغال فعال نیز در این موارد کاربرد دارد. این زغال در معده مانند یک اسفنج به سم می‌چسبد و آن را در دستگاه گوارش نگه داشته و جلوی جذب و ورود سم به خون را می‌گیرد. بد نیست بدانید استفاده از آب نمک برای ایجاد استفراغ می‌تواند به علت افزایش فشار خون منجر به عوارض خطرناک‌تری در بیمار شود.

توجه: در صورتی که مصدوم بیهوش یا در حال تشنج است یا باردار و در 3 ماه سوم حاملگی به سر می‌برد یا سابقه بیماری پیشرفته قلبی دارد یا آن که سن او زیر 6 ماه است نیز نباید وادار به استفراغ شود. این افراد و همچنین کسانی که با دستور تلفنی پزشک اورژانس بهبود نیافته‌اند باید سریع به مراکز درمانی منتقل شوند.

برگرفته از روزنامه جام جم مورخه 6 بهمن 1390، فاخره بهبهانی