فرض کنید به سرعت در حال پایین آمدن از پله‌ها هستید که ناگهان پایتان لغزیده و کنترل خود را از دست می‌دهید. قصد گرفتن نرده‌ها را دارید، اما نمی‌توانید. بنابراین از سمت شانه راست به پایین سقوط می‌کنید. شانه شما دردناک و به شکستگی مشکوک می‌شوید، اما نمی‌دانید آسیب در کدام ناحیه است؛ ترقوه یا کتف؟ در این زمان چه می‌کنید؟

دست به وسیله چند استخوان به تنه متصل می‌شود. استخوان‌های رابط دست را به تنه، شانه گویند. شانه شامل 2 استخوان است؛ یکی ترقوه در جلو که از یک طرف به جناغ و از طرف دیگر به کتف مربوط است و دیگری کتف که در پشت شانه قرار دارد. کتف، استخوان پهن و نازکی است که مثلثی‌شکل دارد. سر استخوان بازو، در گودی استخوان کتف فرو می‌رود و در آن می‌چرخد. حال اگر در اثر ضربه‌ای به شانه، شکستگی‌ای در ترقوه یا کتف ایجاد شود، تشخیص یا تمایز شکستگی این نواحی از یکدیگر مشکل خواهد بود.

تشخیص شکستگی ترقوه از کتف

شکستگی ترقوه یکی از شایع‌ترین انواع شکستگی بوده و در اثر افتادن روی دست یا به دنبال برخورد یک ضربه به شانه اتفاق می‌افتد. از علائم و نشانه‌های آن می‌توان به درد، تورم و بد شکلی ترقوه، پایین آمدن شانه طرف شکسته، تلاش مصدوم برای شل کردن عضلات و تخفیف درد، خم شدن سر به سمت ترقوه شکسته، تلاش مصدوم برای خم‌کردن دست و حمایت آن با دست دیگر اشاره کرد.

اما در شکستگی کتف که شایع نبوده و کمتر اتفاق می‌افتد، ضربه‌های مستقیم ازعلل بوجود آورنده آن هستند. علائم آن، درد و تورم در ناحیه کتف و ناتوانایی فرد برای خم‌کردن یا باز کردن آرنج است.

اقدامات مناسب در شکستگی ترقوه

دست آسیب‌دیده را به آرامی‌ از آرنج خم کرده و نوک انگشتان را به سمت شانه مقابل متمایل کنید. با دست سالم آرنج دست آسیب‌دیده را نگهداشته و حمایت کنید. سر را به طرف عضو آسیب‌دیده متمایل و لباس زیر را در صورت احساس ناراحتی آزاد کنید. از یک باند سه‌گوش استفاده کنید. راس یا زاویه قائمه آن را زیر آرنج قرار داده و یک سر آزاد آن را روی شانه سالم و سر دیگر آن را از پشت گردن عبور و 2 سر باند را به هم گره بزنید. توجه داشته باشید که ساعد و مچ بالاتر از آرنج قرار گیرند. برای ثابت نگهداشتن دست بانداژ شده می‌توانید به وسیله باند پهن به صورت افقی دست بانداژ شده را به تنه ببندید. در این صورت باید قادر به بالا بردن سر باشید و فوری به مراکز درمانی مراجعه کنید.

روش تهیه باند سه‌گوش

یک پارچه نخی مربع شکل که طول و عرض آن یک متر باشد انتخاب کنید. مربع را از قطر بریده و 2 پارچه سه‌گوش به دست آورید. لبه‌های آن را دوخته و همیشه در کیف یا خودروی شخصی خود قرار دهید. باندهای سه‌گوش یکی از پرکاربردترین انواع باند هستند و براحتی قابلیت تاشدن و گره‌خوردن را داشته و جایگزین مناسب باندهای نواری هستند.

شما می‌توانید زاویه قائمه باند سه‌گوش را به وتر یا ضلع مقابل زاویه برسانید و این کار را تکرار کنید. از این باند نواری شده که به آن باند کراواتی گفته می‌شود برای بستن جراحات سر، گونه، شانه، آرنج، بازو، ران و زانو استفاده می‌شود.

روزنامه جام جم، مورخه 13 بهمن 1390، فاخره بهبهانی