الگوی تغذیه ای و بیماریهای جسمی و  اثرات آنها  بر آلزایمر

6 اردیبهشت روزنامه فرهنگ آشتی

آلزایمر یکی از بیماریهای شایع افراد مسن بوده که خود را با دمانس نشان میدهد. دمانس واژه ای پزشکی است که شامل مجموعه ای از علائم که دال بر اختلال در توانائیهای شناختی فرد است میگردد. اختلالات شناختی نمود در حافظه، گفتار، توانائی شمارش و قضاوت  بیمار دارد. شایعترین یافته اختلال در حافظه است. اختلال در سطوح شناختی زندگی روزمره بیمار را با مشکلات فراوانی روبرو میکند. این بیماران ممکن است در ابتدا دچار فراموشیهای جزئی گردند که آنرا به پیری نسبت میدهند. کم کم بیمار ممکن است مسیریابی خود را از دست بدهد و توانائی یافتن مسیر مورد نظر خود را از دست بدهد و در خیابان گم شود. این سیر تا بدانجا پیشرفت میکند که فرد نام فرزندان و بستگان نزدیک خود را فراموش میکند. عدم توانائی در قضاوت این بیماران میتواند خود را بمانند اختلالات روانی نشان میدهد. تعدادی از آنها آداب مرسوم در جامعه را رعایت نمیکنند و بفرض با هر نوع پوششی در مکانهای عمومی ظاهر شده و حتی اقدام به ادرار و مدفوع در مکانهای عمومی میکنند.این افراد توانائی درک شرایط پیرامون خود را ندارند.داروهای زیادی برای درمان نسبی و کاهش نسبی علائم ر این بیماران به بازار آمده است که میزان پاسخدهی افراد در این روشهای درمانی متفاوت است.

تحقیقات زیادی به بررسی ارتباط مابین رژیم غذایی و خطر بیماری آلزایمر پرداخته اند اما همگی تمایل به تمرکز برروی مواد غذایی یا رژیم های خاصی مثل سبزیجات و میوه و یا گوشت بوده اند. اما حقیقت اینست که مردم از یک نوع غذا در تغذیه روزانه خود بهره نمیبرند و محققان بر اساس چنین واقعیتی بر آن بودند که اثر رژیمهای متنوع و مرسوم در زندگی روزانه  را مورد بررسی قرار دهند. بهمین منظور محققانی در آمریکا تعداد 2148 نفر را که 65 سال سن و یا بیشتر داشتند را مورد بررسی قرار دادند. تمام افراد انتخاب شده سالم بوده و هیچ نشانی از علائم آلزایمر را نداشتند. رژیم غذایی افراد توسط پرسشنامه جمع آوری شد. افراد را برای مدت 4 سال مورد بررسی از نظر شروع دمانس قرار دادند. بیشترین رژیمی که با کاهش خطر بروز آلزایمر همراه بود رژیمی سرشار از ماهی، گوجه فرنگی، گوشت ماکیان، چاشنی سالاد با محتوی روغن زیتون، آجیل، میوه جات، سبزیجات با برگ صلیبی(جعفری، گشنیز،شنبلیله)، سبزیجات با برگ سبز و تیره(تره، کلم بروکلی)  و با میزان کم و یا فاقد  محصولات با چربی بالا، گوشت قرمز و کره بود.

دیده شد که افرادی مسن، کم سوادتر و سیگاریها کمتر به اینگونه رژیمها تمایل دارند. از طرفی زنان بیشتر از مردان به این نوع از رژیمها مایل هستند.

الگوی رژیمی که بیشتر از همه در مقابل آلزایمر جنبه حفاظتی داشت رژیمی سرشار از چربی های غیر اشباع امگا 3 و امگا 6، ویتامین E و فولات بود درحالیکه چربی های اشباع  و ویتامین B12 دارای کمترین اثربخشی بودند.

ویتامین هایی همچون فولات و B6 بدلیل اثر بر کاهش ماده ای بنام هموسیستئین،که مرتبط با بیماریهای قلبی نیز میباشد، باعث اثرات مثبت در کل بدن و از جمله مغز میگردند. ویتامین E که ماده ای آنتی اکسیدان است و از اثر بسیاری از اکسیدان در بدن  جلوگیری میکند.

اسیدهای چرب ممکن است از طریق رسوب در دیواره رگها و ایجاد تصلب شرائین و ایجاد انسداد در عروق مغزی باعث بروز فراموشی و اختلال در عملکرد شناختی بدن گردد.

از طرفی در گردهمائی طب پیشگیری در دانشگاه نورس وست شیکاگو به بررسی مقالات راجع به آلزایمر پرداخته شد. در این گردهمائی دیده شد که در مقالات و تحقیقات انجام شده مابین دیابت، افسردگی و سیگاری بودن با بیماری آلزایمر و دیگر بیماریهای با اختلالات شناختی ارتباط وجود دارد. اما هیچ مطالعه ای نشان نداده است که با بهبود این بیماریها  از بروز آلزایمر پیشگیری میشود.

در مطالعه ای دیده شده است که مصرف امگا 3 که با مصرف ماهی و یا روغن آن بدست می آید نتایجی نویدبخش داشت. همچنین در مطالعه ای دیگر به بررسی اثر فعالیت بدنی  با بروز آلزایمر پرداخته شد  که تا حدودی بیانگر اثر ورزش و فعالیت بدنی با کاهش بروز آلزایمر بود.

نتیجه ای که از مقالات  فوق بر میآید اینست که با وجود رژیمهای غذایی و عادات غذایی مسائلی پیچیده در زندگی افراد هستند که همانند رفتارهای درست(ورزش کردن) و نادرست(سیگارکشیدن)، اثرات متعدد و متنوعی بر سلامت فرد میگذارند و نمیتواند در قالب یک اثر و بصورت یک جانبه به بررسی اثرات آنها پرداخت. رژیم غذایی سالم به سلامت بیشتر قلب، کاهش در وزن و فشار خون، کاهش در خطر بروز دیابت در بیمار شده که تمام این موارد سلامت فرد را بطور متاثر میکند. بنابراین رژیم غذایی نه تنها برروی آلزایمر که برروی کل بدن اثر گذاشته و سلامت بیمار را تضمین میکند. از طرفی مسائلی همچون دیابت و سیگار که بر بدن اثر منفی دارند بر مغز نیز اثر منفی دارند؛ بنابراین هرچه بر جسم خود کمتر اثرات منفی ایجاد کنیم، مغز ما نیز کمتر اثر منفی دریافت میکند. با انجام ورزش و فعالیت بدنی نه تنها به جسم خود کمک میکنیم راه را بر مغز و عملکرد آن بازتر کرده تا اختلال در عملکرد آن و بروز آلزایمر کمتر بروز نماید.