شب گذشته فردی به اورژانس مراجعه کرد. پای بیمار دچار آسیب کف پا به دنبال افتادن از ارتفاع شده بود که آتل گرفته شد. در حین خروج از بیمارستان و درحالی‌که برایش مسکن می‌نوشتم، بیمار درخواست کرد که برایش چند قرص سرماخوردگی و یک برگه آمپی‌سیلین(آنتی بیوتیک) بنویسم. از او پرسیدم که این داروها را برای چه می‌خواهد؟

پاسخ داد برای داروخانه منزلش! "بالأخره دارو لازمه که تو خونه باشه... شاید اتفاقی افتاد و لازم شد. برای یه سرماخوردگی ساده که لازم نیست دکتر بریم. هم سرماخوردگی می‌خوریم هم چرک‌خشک‌کن..."

این اتفاق به کرات برای من و همکاران پزشک در مطب و اورژانس هر روزه تکرار می‌شود. سرانه مصرف دارو در ایران زیاد است. خیلی زیادتر از خیلی از کشورهایی که جمعیتی چندین برابر ما دارند! آیا مردمان این سرزمین بیمارترند یا پزشکان آن برای هر دردی دارو می‌نویسند؟ داشتن جعبه دارو در آشپزخانه به معنای داشتن داروخانه‌ای در منزل است برای وقت اضطرار یا مکانی است برای نگهداری دارویی که پزشک تجویز می‌کند؟ آیا جایی خارج از یخچال مکان مناسبی برای نگهداری داروست؟

این همه سؤال برای آن است که به موضوعی بپردازم که هر روزه تکرار می‌شود و هر کدام از ما از کنار آن می‌گذریم و نمی‌دانیم چرا دردهایمان درمان نمی‌شود؟ چرا دیر اقدام می‌کنیم و چرا عارضه می‌بینیم؟

هیچ جای دنیا دارو برای نگهداری در منزل تجویز نمی‌شود. دارو برای مدتی مشخص توسط پزشک محاسبه‌شده و تجویز می‌شود. عمده داروها باید برای مدت مشخصی مصرف شوند و تا به اتمام نرسند به معنای عدم درمان کامل بیماری هستند. این مسئله بالأخص در بیماری‌های عفونی بسیار حساس است. زمانی که پزشک دارویی برای عفونتی خاص تجویز می‌کند لازم است دارو کامل مصرف شود تا عفونت از بین برود. مصرف ناقص باعث شکل‌گیری اشکال مقاوم عفونت شده که حتی باعث مرگ بیمار شده است.

تعدادی از داروها مصرف مادام‌العمر دارند. به فرض داروهای قلبی در بیماران قلبی و یا قرص قند برای بیماران دیابتی. این داروها بر اساس شرایط بیمار کم و یا زیاد شده و هرگز نباید خودسرانه تمدید شوند. از طرفی این داروها خطرناک بوده و لازم است که از دسترس افراد دیگر دور باشند.

شاید تنها داروهایی مثل استامینوفن و یا مسکن‌هایی مثل بروفن داروهایی باشند که به دلیل استفاده آن‌ها در موقع درد در نسخه بیمار تجویز شوند و مصرف را بر اساس درد و به عهده بیمار گذاشته شود. ممکن است تعداد تجویزی این‌ها از نیاز بیمار فراتر باشد و بخشی از دارو باقی بماند. این داروها عمدتاً کم آسیب بوده و در بسیاری از نقاط دنیا بدون نیاز به تجویز پزشک به میزان اندک توسط داروخانه‌ها در اختیار بیمار قرار می‌گیرد.

متأسفانه خوددرمانی عادت مرسومی در مردم ما شده است. دارو را به هر طریقی تهیه می‌کنند و بنابر صلاحدید خود درمان را شروع می‌کنند بدون اینکه بدانند چه عارضی با درمان نادرست یا ناکامل را تجربه خواهند کرد. مانند کودکی هستند که با چاقو در حالی بازی کردن است. کودک نمی‌داند این چاقو ممکن است در دستش فرو رود؛ نمی‌داند که اگر فرو برود چقدر می‌تواند دردناک باشد و ...