جوان سیه چرده که حدود 23 ساله‌ داشت را با اسهال شدید و خونی و افت هوشیاری به اورژانس آوردند. اقدامات اولیه و درمان با انواع محلول‌های تزریقی(سرم) شروع شد. پس از 6 ساعت حال بیمار در حدی بهبود یافت که می‌توانست صحبت کند. با گویش زیبای جنوبی عنوان می‌کرد که در طی سفر به اهواز و مصرف غذا در یکی از اغذیه فروشی‌ها دچار اسهال شده است. بیمار سابقه‌ای از چنین پیشامدی را در چند ماه قبل می‌داد که با مراجعه به پزشک و با درمان بهبود یافته بود. جوان همان دستورات دارویی را خودسرانه و بدون مراجعه به پزشک شروع کرده بود. پس از 2 روز از مصرف دردهای شکمی شروع شده و اسهال تشدید شده بود. به توصیه یکی از دوستانش از قرص دیفنوکسیلات برای کاهش اسهال استفاده کرده بود. پس از آن را دیگر به یاد نداشت.

این مورد یکی از موارد درمان خودسرانه اسهال است. شاید برای خیلی از ما چنین شرایط بروز کرده باشد و به درمان‌های خانگی برای کنترل اسهال اقدام کرده و یا برای درمان دارویی به پزشک مراجعه کرده باشیم. شاید هیچ اتفاق خاصی هم برایمان پیش نیامده باشد.

اگر اسهال برایتان دردسرزا شد رعایت چند نکته اساسی می‌تواند از بروز عوارض و خطراتی که گاهی قابل جبران نیست جلوگیری کند. اولین نکته نوع اسهال است. اگر اسهال خونی است بیمار باید به پزشک مراجعه کند. این نوع اسهال دیگر یک مسمومیت غذایی ساده نیست و باید تحت بررسی و درمان مناسب با آنتی‌بیوتیک قرار گیرد. گاهی لازم است بیمار برای درمان بستری شود این حالت مخصوصا در اسهال کودکان بسیار خطرناک‌تر است.

نکته دوم وجود تب است. اگر بیمار تب دارد بدین معناست که عامل بیماری‌زا علاوه بر دستگاه گوارش به خون هم تهاجم کرده است. تب همراه با اسهال هشدار دهنده‌ای مهمی است که نیاز به بررسی جدی دارد.

نکته سوم بروز اسهال در افراد مسن(سنین بیش از 65 سال) و یا افراد با اختلال در سیستم ایمنی (بیماران سرطانی یا مبتلایان به ایدز) است. هر دو گروه نامبرده در واقع فاقد توانایی کامل برای مبارزه با عوامل بیماری‌زا هستند. در این افراد هر علامتی از عفونت(مثل اسهال و یا تب) را باید جدی گرفت و فرد مبتلا را به سریعاً به پزشک رساند.

نکته چهارم عدم استفاده خودسرانه از داروهای ضد اسهال است. استفاده از داروهای ضد اسهال در مواردی که عامل بیماری‌زا در درون دستگاه گوارش مستقر است می‌تواند دفع عامل بیماری‌زا را به تأخیر انداخته و به شدت بیماری بیفزاید.

نکته پنجم عدم استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک است. استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک به مقاومت علت مولد و بروز عوارض غیر قابل پیش بینی منجر شود. هر از چند گاهی در بررسی‌های گسترده دیده می‌شود که عاملی بیماریزا به دارویی مقاوم می‌شود.

نکته ششم عدم تکرار درمان دارویی برای یک مورد اسهال برای دیگر موارد است. هر بیماری گوارشی با بیماری دیگر متفاوت است. شاید 2 فرد دارای اسهال باشند اما ممکن است یکی با توجه به سن و دیگر شرایط نیازمند بستری و درمان در بیمارستان داشته باشد و دیگری را بتوان به صورت سرپایی و با دستورات غذایی و یا دارویی درمان کرد. تشخیص این موارد با پزشک است.

اسهالی که برای روزها ادامه داشته باشد نیازمند بررسی آزمایشگاهی و گاهی تصویربرداری است. در این موارد معمولاً لازم است که بیمار به متخصص گوارش ارجاع داده شود تا سیر بیماری با درمان‌های مقطعی و غیر اصولی مختل نشده و سیر مزمن پیدا نکند.